İhracat yapan firmaların dövizlerini Türk lirasına dönüştürmesini teşvik etmek amacıyla uygulanan döviz dönüşüm desteği, belirli şartların sağlanması halinde ihracat bedeli dövizlerin TL'ye dönüştürülmesi karşılığında destek ödemesi yapılmasını öngören bir uygulamadır. Bu yazıda desteğin kapsamını, %3 oranının durumunu ve sık karıştırılan kavramları bilgilendirme amacıyla ele alıyoruz.
Döviz dönüşüm desteği nedir?
İhracatçı firmaların yurt dışından elde ettikleri dövizleri Türk lirasına dönüştürmelerini teşvik eden bir TCMB uygulamasıdır. Destekten yararlanabilmek için TCMB tarafından belirlenen şartların yerine getirilmesi gerekir.
İhracatta %3 destek nedir?
Döviz dönüşüm desteğinin temel oranı belirli düzenlemelerde %2 olarak uygulanmış, bazı dönemlerde geçici düzenlemelerle %3'e yükseltilmiştir. TCMB'nin Mayıs 2026 düzenlemesinde %3 oranındaki geçici uygulama 31 Temmuz 2026 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu nedenle %3, sürekli ve değişmez bir destek oranı olarak değerlendirilmemelidir.
2026'da %3 destek devam ediyor mu?
Son düzenlemede uygulama 31 Temmuz 2026'ya kadar devam edecek şekilde uzatılmıştı; sonrasında yeni bir uzatma düzenlemesi bulunup bulunmadığı işlem tarihinde ayrıca kontrol edilmelidir. Şirketlerin, işlem tarihinde geçerli TCMB düzenlemesine göre hareket etmesi gerekir. Eski internet yazılarındaki "%3 teşvik" bilgisine göre işlem yapılması risklidir.
Kimler yararlanabilir?
Destekten yararlanma şartları; dövizin kaynağına ve işlemin niteliğine göre TCMB'nin ilgili uygulama talimatında belirlenir. İhracatçı firmaların;
- ihracat bedelinin kaynağını,
- banka üzerinden yapılan döviz satışını,
- İBKB veya DAB bilgilerini,
- işlem tarihini ve uygulama dönemini
kontrol etmeleri gerekir.
İBKB ile döviz dönüşüm desteği arasındaki ilişki nedir?
İBKB (İhracat Bedeli Kabul Belgesi) ve döviz dönüşüm desteği aynı şey değildir. İBKB, ihracat bedelinin bankacılık sistemi üzerinden kabul edilmesine ilişkin belgedir; döviz dönüşüm desteği ise dövizin TL'ye dönüştürülmesini teşvik eden ayrı bir destek uygulamasıdır. TCMB'nin uygulama talimatında, İBKB veya DAB'a bağlanan ihracat bedeli dövizinin belirlenen oranının TCMB'ye satılması düzenlenmektedir.
Desteklerden yararlanılması, İBKB ve diğer bankacılık/kambiyo belge yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
%3 destek nasıl hesaplanır?
Destek tutarı; destek kapsamında kabul edilen döviz satış tutarı, ilgili işlem kuru ve ilgili dönemde geçerli destek oranı üzerinden, TCMB uygulamasındaki hesaplama yöntemine göre belirlenir. Bu nedenle döviz tutarının %3'ünün doğrudan TL destek olarak alınacağı varsayılmamalı, hesaplamada işlem kuru ve uygulama talimatındaki yöntem dikkate alınmalıdır.
Ayrıca ihracat bedelinin tamamı otomatik olarak destek kapsamına girmez; kapsam, ilgili TCMB uygulama talimatındaki şartlara göre belirlenir.
%3 destek ile TCMB'ye satış oranı aynı şey mi?
Hayır; bu iki kavram özellikle birbirine karıştırılmamalıdır:
- TCMB'ye satış oranı: İhracat bedelinin belirli kısmının TCMB'ye satılmasıyla ilgili yükümlülüktür.
- Döviz dönüşüm desteği: Dövizin TL'ye dönüştürülmesini teşvik eden destek uygulamasıdır.
İki oran aynı olmak zorunda değildir.
Hizmet ihracatında döviz dönüşüm desteği var mı?
Hizmet ihracatında da döviz dönüşüm desteğine ilişkin düzenlemeler bulunur; ancak mal ihracatından farklı şartlar söz konusu olabilir. TCMB'nin 2026 uygulama talimatında döviz kazandırıcı hizmet gelirleri bakımından VRHİB (Vergi Resim Harç İstisnası Belgesi) şartına ilişkin düzenleme yer almaktadır. Yazılım, danışmanlık, turizm gibi hizmet ihracatlarında destek şartları ayrıca incelenmelidir. Yurt dışına yazılım hizmeti verenlerin vergi ve KDV durumu için yazılımcılar için 2026 vergi rehberimize bakabilirsiniz.
Neden güncel mevzuat kontrol edilmeli?
Döviz dönüşüm desteğinin oranı ve uygulama süresi dönemsel olarak değişmektedir; %3 oranı için 2025 ve 2026 dönemlerinde birden fazla süre uzatımı yapılmıştır. İhracat bedellerinin takibi, kur farkları ve destek ödemelerinin muhasebeleştirilmesi de düzenli takip gerektirir.
İhracat gelirlerinizin muhasebe ve kambiyo yükümlülükleri için Muhasebe Hizmetleri ve Finansal Danışmanlık sayfalarımızı inceleyebilir, işleminize özel değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.